Lương cơ bản, mức lương tối thiểu vùng mới nhất, và cách xây dựng quy chế lương thưởng.
1. Lương cơ bản là gì? Phân biệt lương cơ bản và lương tối thiểu vùng
Khái niệm lương cơ bản theo Bộ luật Lao động 2019
Thực tế, thuật ngữ "lương cơ bản" không được định nghĩa trực tiếp bằng một điều khoản độc lập trong các văn bản luật hiện hành. Tuy nhiên, căn cứ khoản 1 Điều 90 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm: mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.
Lương cơ bản thường được hiểu là mức lương theo công việc hoặc chức danh được ghi trong hợp đồng lao động, chưa bao gồm các khoản phụ cấp, tiền thưởng hay phúc lợi khác.
Phân biệt lương cơ bản và lương tối thiểu vùng
Lương cơ bản: Do người sử dụng lao động và người lao động tự thỏa thuận dựa trên tính chất công việc, năng lực và kinh nghiệm. Lương cơ bản không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng (khoản 2 Điều 90 Bộ luật Lao động 2019).
Lương tối thiểu vùng: Là mức lương thấp nhất được trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ (khoản 1 Điều 91 Bộ luật Lao động 2019). Mức này do Chính phủ quy định và điều chỉnh theo từng thời kỳ.
2. Mức lương tối thiểu vùng mới nhất năm 2026
Từ ngày 01/01/2026, mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động chính thức áp dụng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 74/2024/NĐ-CP). Việc điều chỉnh này đánh dấu mức tăng bình quân 7,2% so với quy định cũ.
Dưới đây là chi tiết mức lương tối thiểu theo tháng và theo giờ mới nhất tại 4 vùng:
Vùng | Mức lương tối thiểu tháng | Mức lương tối thiểu giờ |
Vùng I | 5.310.000 đồng/tháng | 25.500 đồng/giờ |
Vùng II | 4.730.000 đồng/tháng | 22.700 đồng/giờ |
Vùng III | 4.140.000 đồng/tháng | 20.000 đồng/giờ |
Vùng IV | 3.700.000 đồng/tháng | 17.800 đồng/giờ |
(Việc xác định doanh nghiệp thuộc vùng I, II, III hay IV được căn cứ vào địa bàn hoạt động của người sử dụng lao động theo Phụ lục ban hành kèm Nghị định 293/2025/NĐ-CP.)
Nguyên tắc áp dụng bắt buộc: Người sử dụng lao động không được xóa bỏ hoặc cắt giảm các chế độ tiền lương khi người lao động làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, hoặc làm việc trong điều kiện nặng nhọc, độc hại.
3. Hướng dẫn xây dựng quy chế lương thưởng đúng luật
Để xây dựng cơ chế trả lương, thưởng minh bạch, doanh nghiệp cần bám sát các quy định tại Bộ luật Lao động 2019.
Nguyên tắc xây dựng thang lương, bảng lương (Điều 93 BLLĐ 2019)
Căn cứ Điều 93 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có quyền chủ động xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động làm cơ sở để tuyển dụng, sử dụng lao động và thỏa thuận tiền lương.
Mức lương bậc 1 của thang, bảng lương không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định.
Trước khi ban hành, doanh nghiệp bắt buộc phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có).
Thang lương, bảng lương và định mức lao động phải được công bố công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện.
Quy định về thưởng (Điều 104 BLLĐ 2019)
Theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động.
Tiền thưởng không phải là khoản bắt buộc, trừ khi đã được thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng lao động hoặc quy chế của công ty.
Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và cũng phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.
Các bước xây dựng quy chế lương thưởng trong doanh nghiệp
Để quy chế lương thưởng vừa hợp pháp vừa tạo động lực, doanh nghiệp nên thực hiện theo 4 bước cơ bản:
Thống kê và đánh giá hệ thống chức danh: Rà soát lại toàn bộ công việc, chức danh trong công ty. Đánh giá tính chất phức tạp, trách nhiệm và điều kiện làm việc của từng vị trí.
Cập nhật mức lương tối thiểu vùng hiện hành: Đối chiếu với Nghị định 293/2025/NĐ-CP để đảm bảo mức lương cơ bản thấp nhất trong bảng lương không vi phạm luật.
Soạn thảo quy chế dự thảo: Quy định rõ các tiêu chí như lương cơ bản, các khoản phụ cấp (ăn trưa, đi lại, trách nhiệm), cách thức tính lương (lương thời gian, lương sản phẩm), điều kiện xét thưởng (thưởng KPI, thưởng tháng 13, thưởng thâm niên), và thời hạn trả lương.
Lấy ý kiến, ban hành và công bố: Tổ chức họp lấy ý kiến đại diện người lao động, hoàn thiện quy chế, ký quyết định ban hành và niêm yết công khai tại văn phòng làm việc.
4. Kết luận
Tiền lương là yếu tố then chốt gắn kết người lao động và doanh nghiệp. Việc liên tục cập nhật chính sách, đặc biệt là mức lương tối thiểu vùng mới nhất theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, và xây dựng quy chế lương thưởng dựa trên nền tảng của Bộ luật Lao động 2019 sẽ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững, giảm thiểu rủi ro pháp lý và tranh chấp lao động.
Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại hợp đồng lao động và quy chế nội bộ trước ngày 01/01/2026 để đảm bảo việc tuân thủ các quy định mới một cách đồng bộ và chính xác.
Bình luận